Leita Ý frÚttum mbl.is
Embla

BloggfŠrslur mßna­arins, september 2007

Coetzee gegn Ali

═ fj÷lmi­laumrŠ­u sem spratt upp ˙r ummŠlum tveggja rith÷funda ß nřlokinni bˇkmenntahßtÝ­ Ý ReykjavÝk, ■eirra Ayaan Hirsi Ali og John Maxwell Coetze, mŠtti Štla a­ ■au vŠru gj÷rsamlega ß ÷ndver­u mei­i Ý afst÷­u til eins mikilvŠgasta vi­fangsefnis n˙tÝmastjˇrnmßla. Ůegar a­ er gß­ kemur hins vegar Ý ljˇs a­ sjˇnarmi­ ■eirra Ali og Coetze ■urfa alls ekki a­ stangst ß. BŠ­i fj÷llu­u ■au me­ sÝnum hŠtti um ■ß tortryggni sem undanfari­ hefur magnast ß milli hins vestrŠna heims og Mi­-Austurlanda, - milli menningarsvŠ­a kristni og m˙slima.

┴ umli­num ßrum h÷fum vi­ sÚ­ sÝaukna ßrekstra ß milli a­fluttra m˙slima og kristinna manna Ý rÝkjum Vesturlanda. Verri er ■ˇ hry­juverkaˇgnin sem stafar af ÷fgafullum m˙slimum. Ëhˇfleg vi­br÷g­ sumra rÝkja Vesturlanda sem sÝ­an hafa lent Ý ˇg÷ngum me­ innrßsarheri sÝna Ý tveimur m˙slimarÝkjum bŠta heldur ekki ˙r skßk.

═ opnunarßvarpi ß bˇkmenntahßtÝ­inni brřndi ßstralski rith÷fundurinn, John Maxwell Coetzee, vesturlandab˙a til a­ standa v÷r­ um mannrÚttindi, sÚrstaklega tjßningarfrelsi­. En hann telur a­ undanfarin ßr, sÚr Ý lagi eftir atbur­ina 11. September 2001, hafi stjˇrnv÷ld Ý sumum rÝkjum Vesturlanda fari­ a­ ■rengja um of a­ lř­rÚttindum manna, Ý nafni svokalla­s strÝ­s gegn hry­juverkum. DŠmi eru um a­ rÝkisstjˇrninr hafi stˇrauki­ eftirlit og njˇsnir me­ einstaklingum, fylgst nßi­ me­ mßlflutningi manna, haldi­ f÷ngum ßrum saman ßn dˇms og laga, jafnvel Ý leynifangelsum og leita­ ß heimilum fˇlks ßn ˙rskur­ar dˇmara. Og svo framvegis. Coetzee taldi ■essa ■rˇun ˇgnvŠnlega.

Hinn gestur hßtÝ­arinnar, sem fj÷lmi­lar h÷f­u ßhuga ß, sˇmalska barßttukonanan Ayaan Hirsli Ali, hefur undanfarin ßr barist gegn mannrÚttindabrotum Ý m˙slimarÝkjum, - sÚrstaklega ■egar kemur a­ misnotkun ß konum. Ali telur a­ mannrÚttindi sÚu n˙ almennt betur trygg­ ß Vesturl÷ndum heldur en gengur og gerist Ý flestum m˙slimarÝkjum. ═ mßlflutningi sÝnum vara­i h˙n Vesturl÷nd vi­ a­ gefa afslßtt af mannrÚttindum og ÷­rum persˇnurÚttindum einstaklinga. H˙n hefur til a­ mynda ßhyggjur af ■vÝ a­ ÷fgafullir m˙slimar ß Vesturl÷ndum fßi ˇßreittir a­ brjˇta mannrÚttindi ß eigin fˇlki Ý samfÚlagi innflytjenda vegna einhvers konar misskilins umbur­arlyndis. H˙n gerir einfaldlega ■ß kr÷fu til m˙slima sem flytja til Vesturlanda a­ ■eir vir­i menningu og lifna­arhŠtti sem ■ar eru vi­haf­ir.

Stundum geldur opinber umrŠ­a fyrir ■a­ a­ menn velja sÚr afmarka­ sjˇnarhorn og sko­a svo allan heiminn ˙t frß ■vÝ. Ůannig geta tveir menn sko­a­ nßkvŠmlega sama hlutinn en sÚ­ hann frß svo ˇlÝkri hli­ a­ hann vir­ist ekki a­eins tveir a­skildir hlutir heldur beinlÝnis ˇsamrŠmanlegir. ═ samrŠmi vi­ ■essa ßrßttu var ummŠlum ■eirra Ali og Coetzee stillt upp sem andstŠ­um Ý Ýslenskum fj÷lmi­lum, allavega af sumum. Ůßtttakendur Ý innlendri ■jˇ­mßlaumrŠ­u ß ═slandi notu­u svo ummŠli rith÷fundanna til a­ skerpa ß andstŠ­um og lřsa upp ■ß hli­ ß mßlinu sem ■eir sjßlfir a­hyllast. Einhverjir gengu svo langt a­ halda ■vÝ fram a­ ■eir sem taka undir me­ Coetzee sÚu ■ar me­ a­ sam■ykkja mannrÚttindabrot m˙slima Ý vestrŠnum samfÚl÷gum, jafnvel a­ umbera hry­juverk! ┴ sama hßtt voru ■eir sem tˇku undir me­ Ali saka­ir um grˇfa Vesturlandahyggju og fjandskap vi­ menningu m˙slima Ý heild sinni. Samt var ekkert Ý mßlflutningi rith÷fundanna tveggja sem rÚttlŠtti ■essa gagnstŠ­u t˙lkun. Vel er hŠgt a­ taka undir me­ ■eim bß­um Ý einu. Ůa­ er nefnilega engin mˇts÷gn fˇlgin Ý ■vÝ a­ fagna fj÷lmenningarsamfÚlaginu ß Vesturl÷ndum ßn ■ess a­ gefa nokkurn minnsta afslßtt af mannrÚttindum e­a almennum vestrŠnum gildum.

Vesturlandab˙ar voru lengi a­ berjast fyrir ■vÝ ■jˇ­skipulagi sem n˙ rÝkir Ý okkar heimshluta og byggir ß frelsi, lř­rŠ­i og vernd mannrÚttinda. Um ■essi grundvallargildi ■arf a­ standa v÷r­ hvort sem ■a­ er gagnvart ÷fgafullum m˙slimum me­ k˙gunarßrßttu e­a misvitrum stjˇrnmßlam÷nnum heimafyrir sem n˙ ßsŠlast borgaraleg rÚttindi Ý nafni strÝ­sins gegn hry­juverkum.

Bla­i­ 21. september 2007


Ůetta er allt a­ koma

Ůetta er allt a­ koma. N˙ er bara a­ klßra dŠmi­ og kaupa TÝvoli, og Hvids vinstue lÝka. ═ safni­ er n˙ ■egar komi­ Illum, Magasin, Merild, Sterling, anna­ hvert h˙s Ý Kaupmannah÷fn, Nyhedsavisen og allskonar smßdˇt. Svo vŠri n˙ ansi hressilegt a­ taka Carlsberg og Anton Berg me­ Ý nŠsta innkaupat˙r. Og svo Bang&Olufsen a­ lokum .


Hljˇ­, mynd og sagnfrŠ­i

═ gŠr hÚlt Úg erindi Ý hßdegisfundar÷­ SagnfrŠ­ingafÚlagsins Ý Ůjˇ­minjasafninu. ═ erindinu spur­i Úg hvort ═sland vŠri yfir h÷fu­ Ý Evrˇpu? ═slenskir sagnfrŠ­ingar eru tŠknivŠddir svo hÚr mß finna glŠrur frß fundinum og einnig hljˇ­uppt÷ku sem er hÚr.

Gˇ­ Ve­ramˇt

Sß Ve­ramˇt eftir Gu­nřju Halldˇrsdˇttur Ý gŠrkv÷ldi. Ůa­ er skemmst frß a­ segja a­ Ve­ramˇt er frßbŠr bݡmynd sem ß brřnt erindi vi­ alla ═slendinga Ý dag. ╔g haf­i au­vita­ teki­ eftir ÷llum ■eim loflegu ums÷gnum sem hafa birst um myndina undanfarna daga, engu a­ sÝ­ur kom myndin mÚr rŠkilega ß ˇvart. Umfj÷llunarefni myndarinnar er vi­kvŠmt og fjallar a­ hluta til um sanna atbur­i. Gu­nř beitir lj˙fsßrri kˇmÝk til a­ varpa ljˇsi ß skelfilegar brotalamir sem voru (og eru kannski enn?) Ý Ýslensku samfÚlagi. Ůetta er vandme­fari­ efni en Gu­nř ber augsjßanlega umhyggju og vir­ingu fyrir persˇnunum Ý myndinn. LÝklega er ■a­ ■ess vegna a­ henni tekst svona vel upp.

Ë■arfi

Svari­ sem Úg sendi Karen Kjartansdˇttur, bla­amanni ß FrÚttabla­inu, vegna skensins sem Úg fÚkk ß mig Ý bla­inu ß sunnudag birtist Ý dag. Ůegar Úg les svargreinina n˙na skil Úg ekki alveg hvers vegna Úg var a­ svara ■essu. Sakirnar eru veigalitlar og svari­ ■vÝ Ý raun algj÷r ˇ■arfi.

Er ═sland Ý Evrˇpu?

Mig langar til a­ benda lesendum ■essarar sÝ­u hßdegisfyrirlestur sem Úg Štla a­ halda ß vegum SagnfrŠ­ingafÚlagsins Ý Ůjˇ­minjasafninu ß morgun. Lřsingin ß fyrirlestrinum er svona:

Tv÷ gagnstŠ­ ÷fl hafa undanfari­ togast ß um st÷­u ═slands Ý samfÚlagi ■jˇ­anna. Eins og ß vi­ um ÷nnur opin evrˇpsk lř­rŠ­isrÝki hefur ═sland fundi­ fyrir auknum efnahagslegum og pˇlitÝskum ■rřstingi til a­ taka ■ßtt Ý evrˇpsku samstarfi. ┴ hinn bˇginn hefur s˙ mikla ßhersla sem ═slendingar hafa allt frß tÝmum sjßlfstŠ­isbarßttunnar lagt ß formlegt fullveldi ■jˇ­arinnar or­i­ til ■ess a­ ═slendingar hafa reynst tregir Ý taumi Ý evrˇpsku samstgarfi. Ůrßtt fyrir ßhersluna ß formlegt fullveldi ■jˇ­arinnar hafa Ýslensk stjˇrnv÷ld eigi a­ sÝ­ur fundi­ lei­ til a­ taka virkan ■ßtt Ý fj÷l■jˇ­legu samstarfi ■ar sem ßkvar­anataka er framseld til al■jˇ­legra stofnanna. Almennt tala­ og me­ nokkurri einf÷ldun mß segja a­ rÝkisvaldi­ hafi tv÷ meginhlutverk, annars vegar a­ verja landi­ og ÷ryggi borgaranna og hins vegar a­ setja ■egnum rÝkisins l÷g. ═slensk stjˇrnv÷ld leystu landvarnar■ßttinn me­ ■vÝ a­ fß verktaka Ý Washington til a­ sjß um varnir landsins me­ varnarsamningnum frß ßrinu 1951. Hva­ hinn ■ßttinn var­ar mß me­ svipu­um r÷kum halda ■vÝ fram a­ rÝkisstjˇrn ═slands hafi me­ EES-samningnum frß ßrinu 1994 fengi­ verktaka Ý Brussel til a­ sjß um lagasetninguna ß nokkrum mikilvŠgum efnissvi­um. ═ fyrirlestrinum er raunveruleg sta­a ═slands Ý samfÚlagi ■jˇ­anna til sko­unar og spurt hvernig s˙ sta­a fellur a­ sjßlfsmynd ■jˇ­arinnar ■ar sem ofurßhersla er l÷g­ ß hi­ formlega fullveldi?

Nßnar ß vef SagnfrŠ­ingafÚlagsins.


karen@frettabladid.is

╔g sÚ Ý sl˙­urmola ß lei­araopnu FrÚttabla­sins Ý dag a­ karen@frettabladid.is misskilur ■a­ sem Úg sag­i Ý frÚttum ┌tvarps Ý gŠr. Af hß­slegu or­fŠrinu a­ dŠma teluráKaren@frettabladid.is sig greinilega hafa nß­ ß mig ney­arlegu skensi, en ■vÝ mi­ur vir­ist h˙n ekki alveg skilja um hva­ mßli­ snřst. ╔g reyndi a­ ˙tskřra ■etta fyrir henniáÝ stuttri grein sem Úg sendi FrÚttabla­inu n˙na ß­an. Greinin hlřtur a­ birtast ß morgun e­a hinn.

┴t÷k menningarheilda

Ůegar komm˙nismann Ý Austur-Evrˇpu ■raut ÷rendi­ eftir langa og kvalafulla dau­akippi undir lok nÝunda ßratugarins og SovÚtrÝkin sßlugu li­u­ust Ý sundur voru margir bjartsřnir ß a­ tÝmabili ˇgnar og ßtaka vŠri li­i­ Ý Evrˇpu. ═ hugum margra marka­i fall BerlÝnarm˙rsins 1989 endalok ■eirra ßtaka sem hˇfust me­ heimstyrj÷ldinni miklu og kalda strÝ­sins sem fylgdi Ý kj÷lfari­. Nř heimsmynd var a­ ver­a til.

Ůa­ var Ý ■essu ljˇsi sem Francis Fukuyama skrifa­i sÝna frŠgu bˇk The End of History and the Last Man ßri­1992. Fukuyama vildi meina a­ ßt÷kum um ■jˇ­fÚlagsskipan vŠri loki­, a­ menn hef­u loksins komi­ sÚr saman um opi­ lř­rŠ­iskipulag sem byggir ß marka­sb˙skap og vernd mannrÚttinda. Hann vildi meina a­ stjˇrnmßladeilur n˙tÝmans vŠru allar tilbrig­i vi­ ■etta sama stef. Fljˇtlega kom Ý ljˇs a­ ßstandi­ var n˙ ekki svona einfallt.

┴ri sÝ­ar birti Samuel Huntington frŠga grein Ý Foreign affairs undir heitinu The Clash of Civilizations? Huntington var sammßla ■vÝ a­ tÝmabili ßtaka um hin stˇru pˇlitÝsku hugmyndakerfi, komm˙nisma og kapÝtalisma, vŠri loki­. Vi­ sjˇnarr÷nd al■jˇ­astjˇrnmßlanna sß hann hins vegar glitta Ý annars konar ßtakaßs, - engu skßrri. ┴t÷k ˇlÝkra menningarheilda og tr˙arbrag­a. Frß ■vÝ a­ grein Huntingons kom ˙t sumari­ 1993, og svo bˇk svipa­s efnis 1996, hefur ■rˇunin Ý al■jˇ­asamskiptum ■vÝ mi­ur veri­ ■rß­beint Ý ßtt til ■ess sem Huntington spß­i.

Ëgnir og ßt÷k Ý Danm÷rku

Ein birtingarmynd ■essara menningarßtaka blasir vi­ okkur Ý Danm÷rku ■essa dagana. ═ vikunni voru ßtta m˙slimar handteknir Ý Kaupmannah÷fn gruna­ir um a­ standa a­ skipulagningu hry­juverkaßrßsa. Ůeir sem fylgst hafa me­ samfÚlasg■rˇun Ý Danm÷rku undanfarin ßr vita a­ sÝfellt hefur sigi­ ß ˇgŠfuhli­ina Ý samskiptum a­fluttra m˙slima og kristinna Dana. Eins og svo vÝ­a Ý Vestur-Evrˇpu sˇttu Danir vinnuf˙sar hendur ˙t fyrir landsteinana ß sj÷tta og sj÷unda ßratugnum til a­ starfa Ý lßglaunast÷rfum Ý Danm÷rku. Margt af ■vÝ fˇlki kom frß Mi­-Austurl÷ndum og hefur sÝ­an bŠ­i eignast b÷rn og barnab÷rn.

Lengst af voru samkipti innfŠddra Dana og a­fluttra m˙slima gˇ­. A­ vÝsu ur­u innflytjendur a­ sŠtta sig vi­ mun verri kj÷r og ■urftu a­ b˙a Ý lakari hverfum, gjarnan Ý blokkarfrumskˇginum Ý vesturhluta Kaupmannahafnar. Ůegar lÝ­a tˇk ß tÝunda ßratuginn tˇku samskitpin a­ versna verulega. M÷rgum innfŠddum D÷num stˇ­ stuggur af afkomendum innflutta verkafˇlksins sem oft ßttu erfitt me­ a­ komast a­ Ý d÷nsku samfÚlagi, voru jafnvel atvinnulausir og hÚldu gjarnan til vi­ lestarst÷­var. Innflytjendur og afkomendur ■eirra fundu fyrir aukinni tortryggni og svo fˇr allt Ý bßl og brand eftir 11. september 2001. A­eins Ý ■essu ljˇsi er hŠgt a­ skilja deiluna um skopmyndirnar af M˙hame­ sem Jˇtlandspˇsturinn birti fyrir skemmstu.

Vegi­ a­ lř­rÚttindum

Atbur­ir vikunnar sřna a­ harkan er enn a­ aukast. ═ beinu framhaldi af handt÷ku ßttmenninganna lag­i Danski ■jˇ­arflokkurinn til enn har­ari l÷ggj÷f til varnar hry­juverkum. Samt hefur verulega veri­ ■rengt a­ borgaralegum rÚttindum Ý Danm÷rku eftir 11. september, eins og svo vÝ­a ß Vesturl÷ndum En Danski ■jˇ­arflokkurinn vill semsÚ ■rengja enn frekar a­ lř­rÚttinum manna - bŠ­i innfŠddra og innflytjenda - og bo­ar til a­ mynda stˇraukna v÷ktun ß fˇlki me­ myndavÚlum auk ■ess a­ heimila l÷greglunni a­ framkvŠma h˙sleit Ý heilu stigag÷ngunum ßn nokkurs dˇms˙rskur­ar. Ůß vilja ■eir einnig meina fˇlki sem er andsn˙i­ lř­rŠ­isskipulagi a­ fer­ast til landsins. Hvernig ■eir Štla a­ skima svolei­s fˇlk ˙r fer­amannar÷­inni ß Kastrup veit Úg ■ˇ ekki.

Ůessi grein birtist Ý Bla­inu Ý dag.


Jes˙s og M˙hame­

Menn hafa veri­ a­ bera saman Jes˙-auglřsingu SÝmans og skopmyndamßli­ Ý Danm÷rku. Ůa­ eru vissulega ßkve­in lÝkindi me­ bß­um ■essum mßlum - skopast me­ tr˙arbr÷g­ - en ■a­ er lÝka margt ansi ˇlÝkt. Enginn velkist Ý vafa um a­ auglřsing Jˇns Gnarr er ger­ af gˇ­um hug, hvernig svo sem til hefur tekist. Ritstjˇri Jˇtlandspˇstsins panta­i hins vegar og birti skopmyndirnar af M˙hame­ bˇkstaflega til a­ ÷gra m˙slimum. Myndbirtingin kom inn Ý vi­kvŠmt andr˙msloft sem einkenndist af togrsteytu og gagnkvŠmum ˇtta milli m˙slima Ý Danm÷rku og kristinna Dana. ┴ ■essu tvennu er au­vita­ reginmunur. Ífugt vi­ tr˙ m˙slima er auk ■ess ekkert Ý kristinni tr˙ sem bannar a­ birta myndir af spßmanninum.

Um Eirík

Eiríkur Bergmann Einarsson
Eiríkur Bergmann Einarsson

Stjórnmála- fræðingur


Nánari upplýsingar
www.eirikur.bifrost.is
Ritaskrá

┴g˙st 2017
S M Ů M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband